መርፍእ ሜዞቴራፒ ከመይ ጌሩ ንመንእሰይነት ቆርበት የዕብዮን ህይወት የዕብዮን

ኣብቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዝምዕብል ዘሎ ዓለም ስነ-ጽባቐዊ ሕክምና ፡ ፍወሳታት መርፍእ ሜዞቴራፒ ፡ ሓደ ካብቶም ውጽኢታውያን፡ ዘይወራሪ መፍትሒታት ንመሕደሲ ቆርበትን ንሓፈሻዊ ህይወት ቆርበት ንምዕባይን ኮይኑ ተቐልቂሉ ኣሎ። ፈለማ ኣብ ፈረንሳ ብዶክተር ሚሸል ፒስቶር ብ1952 ዝተማህዘ ሜዞቴራፒ፡ ዕላማ ዝገበረ ሕክምና ቆርበት ናይ ምሃብ፡ ምፍራይ ኮላጅን ናይ ምልዕዓልን ናይ ንእስነት ድምቀት ናይ ምምላስን ዓቕሙ - እዚ ኩሉ ብዘይ መጥባሕቲ - ዓለምለኻዊ ወሰኽ ተፈታውነት ርእዩ።

ኣብዚ ጽሑፍ ፡ መርፍእ ሜዞቴራፒ ብኸመይ ከም ዝሰርሕ፡ ጥቕምታቱ፡ ዝጥቀሙሉ ቀመማት፡ ክሊኒካዊ ውጽኢታውነቶም ብዕምቆት ክንጥሕል ኢና፡ ምስ ካልኦት ህቡባት ስነ-ጽባቐዊ ሕክምናታት ድማ ከነነጻጽሮም ኢና። ኣፍቃሪ ክንክን ቆርበት ትኹን ወይ በዓል ሞያ ሕክምና፡ እዚ ኩለመዳያዊ መምርሒ ንኹሉ ሕቶታትካ ክምልስን ብግቡእ ዝተሰነየ ውሳነታት ክትወስድን ክሕግዘካ እዩ።

መርፍእ ሜዞቴራፒ እንታይ እዩ?

መርፍእ ሜዞቴራፒ ብውሑድ ወራር ዝስራሕ መመላኽዒ መስርሕ ኮይኑ፡ ብዓይነት ዝተዳለወ ኮክቴል ቪታሚናት፡ ኢንዛይማት፡ ሆርሞናትን ቅብኣታት ተኽልን ናብ ማእከላይ ንጣብ ቆርበት (ሜዞደርም) ማይክሮ-መርፍእ ዘጠቓልል እዩ። እዚ ሜላ እዚ ዝዓለመ እዩ፤

• ተጣጣዕነት ቆርበት ምምሕያሽ

• ረቀቕቲ መስመራትን ምጉርምራምን ምጉዳል

• ሃይድሬሽን ምዕባይ

• ምፍራይ ኮላጅንን ኤላስቲንን የነቓቕሕ

• ምዝውዋር ዋህዮታት ምድንፋዕ

ቀንዲ ኣገባብ መርፍእ ሜዞቴራፒ፡ ንደረት ናይ እዋናዊ ፍርያት ሓሊፉ፡ ብቐጥታ ንቆርበት ካብ ውሽጢ ናይ ምምጋብን ምሕዳስን ዓቕሙ እዩ።

ሜዞቴራፒ መርፍእ ንመንእሰይነት ቆርበት ብኸመይ ይሰርሕ?

ዘይከምቶም ከም ደጋዊ ንጣብ ቆርበት (stratum corneum) ዝኣመሰሉ መሰናኽላት ዝገጥሞም እዋናዊ ክሬማት፡ መርፍእ ሜዞቴራፒ ንጡፋት ቀመማቱ ብቐጥታ ናብ ቆርበት የብጽሖ፣ ኣብኡ ድማ፤

• ፋይብሮብላስት ዝያዳ ኮላጅንን ኤላስቲንን ንምፍራይ ምልዕዓል

• ዑደት ደም ምምሕያሽ፣ ኣወሃህባ ኦክስጅንን መኣዛታትን ምዕባይ

• ንደረቕ ቆርበት ብደረጃ ዋህዮታት ሃይሉሮኒክ ኣሲድ ተጠቒምካ ማይ ምሃብ

• ምፍራይ ሜላኒን ብምቁጽጻር ቀለም ምጉዳል

• ጽንዓት ቲሹ ብምምሕያሽ ንዝደኸመ ቆርበት ኣጽንዕዎ።

እዚ ዕላማ ዝገበረ ኣገባብ ምስ ባህላዊ ኣገባብ ክንክን ቆርበት ክነጻጸር እንከሎ ዝቐልጠፈን ዝያዳ ውጽኢታውን ውጽኢት የረጋግጽ።

ኣብ መርፍእ ሜዞቴራፒ ዝጥቀሙ ቁልፊ ቀመማት

ኣብ ዝጥቀመሉ ቅመም መርፍእ ሜዞቴራፒ ምስ ድሌታት ነፍሲ ወከፍ ሕሙም ዝተመጣጠነ እዩ። ይኹን እምበር፡ ገለ ልሙዳትን ኣዝዮም ውጽኢታውያንን ቀመማት፤

ቀመም	ተግባር	ጥቕምታት
ሃይሉሮኒክ ኣሲድ	ማይ ምውሳድ	ዓሚቕ ርስሓት፣ ምውሳኽ ስብሒ ቆርበት
ቫይታሚን ሲ	ጸረ-ኦክስጅን እዩ።	ቆርበት የብርህ፣ ንሕብሪ ይቕንሶ
ግሉታቲዮን	ዲቶክሲፋየር	ቆርበት ምቅላል፣ ዋህዮኣዊ መርዛም ምውጋድ
ፔፕታይድስ	ዋህዮ ምልክት ምሃብ	ኮላጅን ምልዕዓል፣ ምጉርምራም ምጉዳል
ኣሚኖ ኣሲዳት።	ፕሮቲን ዝሃንጹ ብሎኮታት	ጽገናን ምሕዳስን ቆርበት
ኮኢንዛይማት	ምትሕውዋስ መግቢ ዝድርኹ	ጸዓትን ህይወትን ዋህዮታት ምውሳኽ

እዞም ቀመማት እዚኦም ንቆርበት ዳግማይ ህይወት ንምሃብ ብሓባር ይሰርሑ፣ እዚ ድማ መርፍእ ሜዞቴራፒ ኣዝዩ ንዓኻ ዝምጥንን ብዙሕ ዕዮ ዝዓዪን ይገብሮ።

ጥቕሚ መርፍእ ሜዞቴራፒ

ተፈታውነት መርፍእ ሜዞቴራፒ ካብቲ ብዙሕ ሸነኻት ዘለዎ ረብሓታት ዝምንጩ እዩ። ኣብ ታሕቲ ገለ ካብቶም ላዕለዎት ብልጫታት ኣለዉ፤

1. መጥባሕቲ ዘይብሉን ዝተሓተ ናይ ስራሕ ምቁራፅ ግዜን።

ዘይከም ፌስሊፍት ወይ ሌዘር ፍወሳታት ፡ ሜዞቴራፒ መርፍእ ዘይወራሪ ኮይኑ፡ ውሑድ ወይ ውን ዋላ ሓንቲ ናይ ምሕዋይ ግዜ ዘድልዮ እዩ።

2. ተፈጥሮኣዊ ዝመስል ውጽኢት

እቲ ሕክምና ንተፈጥሮኣዊ መስርሕ ምሕዳስ ቆርበት ስለዘነቓቕሕ፡ ውጽኢት ቀስ ብቐስን ተፈጥሮኣውን ይመስል፡ እዚ ድማ ካብቲ ገለ ኣገባባት ከስዕቦ ዝኽእል ኣርቲፊሻል መልክዕ የወግድ።

3. ብሕታዊ ሕክምና

ነፍሲ ወከፍ መርፍእ ሜዞቴራፒ ንፍሉያት ስክፍታታት ከም በሰላ ፈጸጋ፡ ሕብሪ ምልካይ ወይ ምውሓድ ማይ ንምዕላም ክዳሎ ይኽእል።

4. ውሑስን ቃንዛ ዘይብሉን እዩ።

ብማይክሮ-መርፍእ ሜላታትን መደንዘዚ ክሬማትን፡ እቲ መስርሕ ብተዛማዲ ቃንዛ ዘይብሉን ብሰልጠንቲ ሰብ ሞያ ክፍጸም ከሎ ውሑስን እዩ።

5. ነዊሕ ዝጸንሕ ሳዕቤናት

ስሩዕ ክፍለ ግዜን ግቡእ ክንክን ቆርበትን እንተተገይሩሉ፡ ውጽኢት መርፍእ ሜዞቴራፒ ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ወይ ልዕሊኡ ክጸንሕ ይኽእል።

ሜዞቴራፒ መርፍእ ኣንጻር ካልኦት ስነ-ጽባቐዊ ሕክምናታት

ከነነጻጽሮ ከለና መርፍእ ሜዞቴራፒ ምስ ካልኦት ህቡባት ሕክምናታት ፡ ከመይ ከም ዝድምር እንሆ፤

ህክምና	ወራሪነት	ምምዕርራይ ምምዕርራይ	ናይ ስራሕ ምቁራጽ ግዜ	ንውሓት ግዜ ውጽኢት
ሜዞቴራፒ መርፍእ ምውሳድ	ውሑድ	ላዕሊ	ውሑድ እዩ።	ካብ 6–12 ኣዋርሕ
ናይ ቆርበት መመላእታታት	ማእኸላይ	ማእኸላይ	ውሑድ እዩ።	ካብ 6–18 ኣዋርሕ
ማይክሮኒድሊንግ	ውሑድ	ማእኸላይ	ካብ 1–3 መዓልታት	6 ወርሒ
ሌዘር ሪሰርፌሲንግ	ላዕሊ	ውሑድ	ካብ 7–10 መዓልታት	ክሳብ 1 ዓመት

መርፍእ ሜዞቴራፒ ሚዛናዊ ምትሕውዋስ ድሕነት፡ ምምዕርራይን ውጽኢታውነትን ከም ዝህብ ንጹር እዩ።

እዋናዊ ትረንድስ ኣብ መርፍእ ሜዞቴራፒ

1. ኦርጋኒክን ኣብ ተኽሊ ዝተመስረተን

ጽሩይ ጽባቐ እናወሰኸ ምስ ከደ፡ ብዙሓት ክሊኒካት ሕጂ ካብ ተኽሊ ዝመጽእ መፍትሒታት ሜዞቴራፒ የቕርባ፡ እዚ ድማ ካብ ስነ-ጥበባዊ ተወሰኽቲ ነገራት ይርሕቕ።

2. ባዮሪቫይታላይዜሽን ምስ ኒውክሊዮታይድስ

ሓደስቲ ባዮሪቫይታላይዜሽን ፍወሳታት ንቆርበት ብደረጃ ዋህዮታት ንምጽጋን ቁርጽራጽ ዲኤንኤን ኒውክሊዮታይድን ይጥቀሙ፡ እዚ ድማ ንውጽኢታዊነት መርፍእ ሜዞቴራፒ የዕብዮ.

3. ውህደት ፍወሳታት

ሕጂ ብዙሓት ክሊኒካት ንዝተዓጻጸፈ ውጽኢት ንምርካብ ሜዞቴራፒ ምስ ማይክሮኒድሊንግ፡ ፒኣርፒ (Platelet-Rich Plasma) ወይ ኤልኢዲ ቴራፒ የወሃህድኦ።

መን እዩ ንመርፍእ ሜዞቴራፒ ኣብ ግምት ከእቱ ዘለዎ?

መርፍእ ሜዞቴራፒ ንሰፊሕ ዓይነታት ቆርበትን ኩነታትን ዝምችእ እዩ። ምቹኣት ሕጹያት ዝኾኑ፤

• ድኹም ወይ ድኻም ዝመስል ቆርበት ዘለዎም ውልቀሰባት

• እቶም ብኣጋኡ ምልክታት እርጋን ዘጋጥሞም

• በሰላ ፈጸጋ ወይ ቀለም ዘለዎም ሰባት

• ካብ መጥባሕቲ ኣማራጺ ዝደልዩ ሕሙማት

• ዝኾነ ሰብ ዓሚቕ ማይን ምትሕልላፍ መኣዛታትን ዘድልዮ

ይኹን እምበር፡ ንዝስዕቡ ዘይክምከር ይኽእል እዩ፤

• ነፍሰጾር ወይ ጡብ ዘጥብዋ ደቂ ኣንስትዮ

• ረኽሲ ቆርበት ዘለዎም ሰባት፡ ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ዘለዎም ጸገማት፡ ወይ ንዝኾነ ቀመማት ኣለርጂ ዘለዎም ሰባት

ክንደይ ክፍለ ግዜ የድሊ?

ቁጽሪ ናይ... ናይ ሜዞቴራፒ መርፍእ ክፍለ ግዜታት ኣብቲ ዝድለ ውጽኢትን ኩነታት ቆርበትን ይምርኮስ፤

ስክፍታ ቆርበት	ዝምከሩ ክፍለ ግዜታት	ፅገና
ረቀቕቲ መስመራትን ምጉርምራምን	4–6 ክፍለ ግዜታት	ኣብ ነፍሲ ወከፍ 4–6 ወርሒ
ምቕባእ (pigmentation)	5–8 ክፍለ ግዜታት	ኣብ ነፍሲ ወከፍ 6 ወርሒ
ሃይድሬሽንን ግሎውን	ካብ 3–5 ክፍለ ግዜ	ኣብ ነፍሲ ወከፍ 3–4 ወርሒ
በሰላ ፈጸጋ	6–10 ክፍለ ግዜታት	ኣብ ነፍሲ ወከፍ 6–8 ወርሒ

ዝርአ ውጽኢት ብተለምዶ ድሕሪ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ክፍለ ግዜ ዝጅምር ኮይኑ፡ ምሉእ ዑደት ምስተዛዘመ ዝበለጸ ውጽኢት ይረክብ።

መደምደምታ

ጠለባት ተጠቀምቲ ናብ ዘይወራሪን ንዓኻ ዝምጥንን ሕክምናታት ቆርበት እናተሰጋገረ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን ፡ መርፍእ ሜዞቴራፒ ንሰፊሕ ስክፍታታት ቆርበት ንምፍታሕ ከም ሓያል ፍታሕ ጐሊሑ ይርአ። ዕላማ ዝገበሩ ቀመማት ብቐጥታ ናብ ቆርበት ናይ ምብጻሕ ዓቕሙ ውጽኢታዊ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ስነ-ጽባቐ ንመጻኢ ዝምጥን ሕክምና ይገብሮ።

ቀጻሊ መጽናዕቲ፡ ዝሓሸ ቅመማትን ንቕሓት ተጠቀምቲ እናወሰኸ ብምምጽኡን፡ ንቆርበት ምሕዳስን ህይወት ንምዕባይን ዝሕግዝ መርፍእ እዩ ጥራይ ምጥቃም ሜዞቴራፒ ክዓቢ ተዳልዩ ዘሎ።

ንጸረ-እርጋን፡ ንማይ ወይ ንቐለም ክትጥቀመሉ ትሓስቦ ትኹን፡ ንዝበለጸ ቆርበትካ ዘውጽእ ውጥን ንምስራሕ ምስ ሓደ ሰርቲፊኬት ዘለዎ በዓል ሞያ ተማኸር-ብተፈጥሮኣውን ብውሑስን መንገዲ።

ሕቶታት ዝቐርብ ሕቶታት

ሕቶ 1 ዝኸውን ናይ ምቁራጽ ግዜ ክንደይ እዩ። ፡ ንመርፍእ ሜዞቴራፒ ?

መብዛሕትኦም ዓማዊል ንቡር ንጥፈታት ብኡንብኡ ይጅምሩ፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወይ ክልተ መዓልቲ ዝሃድእ ንእሽቶ ምቕያሕ ወይ ሕበጥ ጥራይ እዩ።

ሕቶ 2 ፡ ውጽኢት መርፍእ ሜዞቴራፒ ክሳብ ክንደይ ይጸንሕ?

ውጽኢት ከከም ኩነታት ቆርበት፡ ኣነባብራን ናይ ጽገና ሕክምናን ካብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ክጸንሕ ይኽእል።

ሕቶ 3 ይኽእል ድዩ ? ፡ መርፍእ ሜዞቴራፒ ምስ ካልኦት ሕክምናታት ክውሃሃድ

እወ። ልሙዳት ውህደታት ውጽኢት ንምዕባይ ፒኣርፒ፡ ማይክሮኒድሊንግን ኬሚካላዊ ምቕልቃልን ይርከብዎም።

ሕቶ 4 ፡ ውጽኢት ቅጽበታዊ ድዩ?

ገለ ረብሓታት ማይ ምውሳድ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ክረኣዩ ይኽእሉ እዮም፣ ግን ዝርአ ምሕዳስ ብተለምዶ ካብ 2-3 ክፍለ ግዜታት ይወስድ።